Fakty z Natury – Sierpień 2026 - Muzeum Przyrody i Techniki

Fakty z Natury – Sierpień 2026

Kolejne ciekawe grzyby, które możemy spotkać na terenie Muzeum Przyrody i Techniki w Starachowicach to twardzioszki – Twardzioszek przydrożny (Marasmius oreades). Kilkanaście owocników zaobserwowano na początku sierpnia obok budynku dmuchawy parowej.

Twardzioszek przydrożny jest powszechnie występującym w Polsce niewielkim i raczej niepozornym grzybem, którego spotkać można na pastwiskach, łąkach, trawnikach, brzegach lasów oraz na obrzeżach dróg i ścieżek (od czego wziął się drugi człon polskiej nazwy grzyba – „przydrożny”).

Kapelusz twardzioszka o barwie między pomarańczowo-ochrową do jasnobrązowej (ochro-brązowej) i średnicy od 1 do 4 (rzadziej do 6) centymetrów, u młodych osobników jest stożkowaty, a u dojrzałych płaski, choć często z garbem pośrodku kapelusza. Osiąga wysokość 6–7 centymetrów, a jego niezmiennie pełny trzon jest elastyczny i niełamliwy (kruchy trzon jest charakterystyczny dla trujących lejkówek). Bardzo rzadkie grube blaszki pod kapeluszem (węższe blaszki są charakterystyczne również dla trujących lejkówek, z którymi bywa mylony twardzioszek) robią się jaśniejsze w trakcie suszy. Miąższ twardzioszka przydrożnego jest białawy i nie zmienia koloru po przekrojeniu lub przełamaniu.

Owocniki gatunków z rodziny twardzioszków tworzą tzw. czarcie koła, czyli charakterystyczne koliste wzory powstające wśród traw, które potrafią osiągać imponujące rozmiary. Francuski mykolog odnalazł czarci krąg owocników twardzioszka mający średnicę 600 metrów, którego wiek specjaliści ocenili na około 700 lat.

Ze względu na specyficzny wygląd twardzioszka początkujący grzybiarze często rezygnują z jego pozyskiwania, obawiając się, że nie jest jadalny. Tymczasem jest nie tylko jadalny, ale i bardzo smaczny – charakteryzuje go delikatny „grzybowy” smak z łagodną orzechową nutą. Miąższ, ze względu na swoje walory kulinarne doskonale nadaje się do suszenia na zupę, farsz do pierogów czy składnik sosów. Co więcej, wielu miłośników uznaje go za jednego z najsmaczniejszych grzybów. Trzeba tylko pamiętać, by przetwarzać tylko kapelusze, bowiem trzony są łykowate i twarde.